Forum Centralne

Wspólne forum Księstwa Sarmacji i jego prowincji

Przejdź do zawartości

W przypadku problemów z zalogowaniem usuń ciasteczka.

Severino Castiglioni-Faradobus - Pojęcie i podział prawa

Moderatorzy: Uniwersytet Bialeński - Kadra, Republika Bialeńska: władze, Uniwersytet Bialeński - Rektor

Severino Castiglioni-Faradobus - Pojęcie i podział prawa

Postprzez Hewret 6 gru 2018, o 15:44

20 lutego 2017 r.
https://bialenia.sarmacja.org/spoleczno ... -7334.html

Pojęcie i podział prawa


Prawo jest pojęciem szerokim, posiadającym wiele znaczeń. Najogólniej i najpełniej można je zdefiniować jako zbiór norm, zawartych głównie w przepisach aktów prawnych, regulujących sposób postępowania w społeczeństwie, a także statuujących relacje pomiędzy władzą państwową, a poszczególnymi jej organami, władzą państwową a jednostkami jej podległymi oraz między samymi jednostkami. Jest to definicja prawa w znaczeniu przedmiotowym.

Generalnie rzecz ujmując, prawo powstaje w wyniku zgody ogółu społeczeństwa na stworzenie reguł określających panujący w nim porządek. Najczęściej opatrzone są one sankcją, która wymusza ich przestrzeganie. Nie jest bowiem możliwe, aby każdy członek społeczeństwa dobrowolnie chciał im się podporządkować. Konieczne jest stosowanie przymusu przez władzę państwową w celu egzekwowania przestrzegania prawa. Nie można jednak pojmować konieczności przestrzegania prawa wyłącznie z powodu sankcji, grożącej w przypadku jego naruszenia. Konieczność przestrzegania prawa wynika z jego hierarchiczności – rozporządzenia przestrzega się, ponieważ wypływa ono z ustawy. Ustawy zaś, gdyż została ona wydana na podstawie Konstytucji. Z jakiego powodu powinno przestrzegać się Konstytucji. Kelsen, tworząc teorię tzw. grundnorm, normy najwyższej, która obowiązuje po prostu z faktu jej obowiązywania i dlatego należy jej przestrzegać. Uważam, że rzeczywiście Konstytucja pełni rolę normy głównej, lecz jej obowiązywanie wynika ze zgody społeczeństwa, narodu, która jest podstawą budowy państwa. Naród godzi się na istnienie Konstytucji w danym brzmieniu, która stanowi podstawę porządku prawnego ich państwa, w zasadzie współtworzy to państwo. Osoby będące jej przeciwnikami muszą się podporządkować woli większości, taka jest nieodłączna domena demokracji. Natomiast w ustrojach absolutystycznych, suwerenem może być jednostka lub mniejszość i to ona narzuca brzmienie Konstytucji, a ogół społeczeństwa godzi się na to, albo dobrowolnie, albo z powodu niemożności przeciwstawienia się suwerenowi. Nie jest możliwe uzasadnienie obowiązywania prawa bez przyjęcia wyraźniej bądź milczącej zgody większości na jego ustanowienie. Intencją społeczeństwa tworzącego państwo jest zapewnienie porządku prawnego, który gwarantować będzie ład i bezpieczeństwo. Z tej intencji rodzi się obowiązek przestrzegania prawa.

Prawo można również rozumieć w znaczeniu podmiotowym, jako uprawnienie (bądź zbiór uprawnień) przysługujące jednostce. Np. prawo własności jest uprawnieniem do korzystania z rzeczy, rozporządzania nią itp.

Prawo można podzielić na stanowione i zwyczajowe. Prawo stanowione to prawo, którego przepisy są wydawane przez organ do tego upoważniony np. ustawy parlamentu (delegacja konstytucyjna), rozporządzenia prezydenta (delegacja ustawowa). Ogólniej rzecz ujmując prawo ustanawiane jest przez suwerena. Upoważnienie do wydania Konstytucji posiada odpowiedni organ, a wypływa ono z woli ludu zamieszkującego państwo (suweren - naród). Prawo zwyczajowe zaś to prawo wypływające z długotrwałej praktyki, zwyczaju (usus) oraz przeświadczenia danej grupy, że zwyczaj ten stanowi prawo (opinio iuris). Zwyczaj trwa tak długo, aż zostanie spisany (i wtedy jest prawem stanowionym) albo przestanie być uznawany za prawo (straci opinio iuris) lub zaprzestanie być praktykowany (straci usus) – mówimy wtedy o tzw. desuetudo.

Podobnym do powyższego będzie podział prawa na prawo pozytywne oraz prawo naturalne. Prawem pozytywnym jest prawo stanowione przez suwerena (np. naród poprzez swoich przedstawicieli w parlamencie). Prawo naturalne zaś istnieje (najczęściej w formie prawa zwyczajowego) bez woli ustanowienia. Jego źródłem jest według niektórych Bóg, a według innych natura (sprawiedliwość wypływająca z istoty istnienia świata). Prawo naturalne obowiązuje niezależnie od prawa pozytywnego. Jego normą jest np. zakaz zabijania. Zarówno prawnicy, jak i filozofowie toczyli dysputy o relacjach pomiędzy prawem pozytywnym i naturalnym. Najciekawszym jej efektem jest moim zdaniem tzw. doktryna (formuła) Radbrucha. Gustaw Radbruch, niemiecki teoretyk prawa pod wpływem drugowojennego koszmaru uznał, że w przypadku, gdy prawo pozytywne jest sprzeczne z prawem naturalnym (tak było w III Rzeszy, ponieważ działania nazistów były zgodne z narzuconym przez nich porządkiem prawnym), to nie należy go stosować. Prawo pozytywne traci swoją moc obowiązującą, kiedy jest rażąco niezgodne z prawem naturalnym.

Podstawowy podział prawa ze względu na charakter norm to podział na prawo publiczne i prawo prywatne. Prawo publiczne reguluje kwestie związane z relacją pomiędzy państwem, a jednostką (relacja pionowa), natomiast prawo prywatne zajmuje się relacjami pomiędzy jednostkami (relacja pozioma). Prawo publiczne cechuje się normami o charakterze administracyjnoprawnym oraz karnoprawnym (zawierające sankcje, najczęściej o charakterze bezwzględnie obowiązującym), natomiast prawo prywatne posiada normy o charakterze cywilnoprawnym (często o charakterze dyspozytywnym, zakładające równość podmiotów nimi posługujących się).

Zarówno prawo prywatne jak i prawo publiczne dzielą się na gałęzie, grupujące normy regulujące określone rodzaje stosunków społecznych.

Prawo publiczne dzieli się na:
-prawo konstytucyjne – reguluje kwestie ustrojowe państwa;
-prawo administracyjne – jest rozwinięciem prawa konstytucyjnego, określa reguły postępowania w państwie;
-prawo karne – zajmuje się kwestią odpowiedzialności oraz kary osób łamiących porządek prawny;
-prawo międzynarodowe publiczne – dotyczy głównie stosunków między państwami, między państwami i organizacjami międzynarodowymi oraz między organizacjami międzynarodowymi

Prawo prywatne dzieli się na:
-prawo cywilne – reguluje stosunki pomiędzy osobami fizycznymi, osobami prawnymi oraz tzw. ułomnymi osobami prawnymi w obrocie gospodarczym oraz w życiu codziennym;
-prawo prywatne międzynarodowe – zajmuje się rozstrzygnięciem kwestii wyboru, prawo którego państwa zastosować w przypadku stosunków podmiotów z różnych krajów.

Spośród poszczególnych gałęzi prawa można wyodrębnić subgałęzie, których przepisy regulują kwestie bardziej szczegółowe, jednak nie charakteryzują się odrębnością norm prawnych. Przykładowo:
-prawo wykroczeń, prawo karne skarbowe – z prawa karnego;
-prawo finansowe, prawo środowiska – z prawa administracyjnego;
-prawo rodzinne, prawo zobowiązań, prawo osobowe, prawo rzeczowe, prawo handlowe – z prawa cywilnego.

Sporny jest status prawa pracy i prawa rolnego. Moim zdaniem prawo pracy jest subgałęzią prawa cywilnego, jednak większość autorów zalicza je jako osobną gałąź prawa. Prawo rolne jest zaś według mnie mieszanką prawa administracyjnego i prawa cywilnego.

Prawo można również podzielić na prawo materialne i prawo formalne. Prawo materialne to przepisy statuujące o powinności lub możliwości danego zachowania się, natomiast prawo formalne to przepisy postępowania (np. procedura karna, procedura administracyjna), które umożliwia w niektórych sytuacjach realizację prawa materialnego (czasem przymusowo).
/-/ Hewret von Thorn
Sekretarz Koronny
doktor netowy prawa, p.o Rektora Uniwersytetu Bialeńskiego
Bialeńczyk
Nikt jeszcze nie polubił tej wypowiedzi
Avatar użytkownika
Republika Bialeńska
Dobry Obywatel
 

Powrót do Wydział Prawa i Nauk Humanistyczno-Społecznych

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość